भूकंप का होतो… भूकंप कसा होतो ? काय आहेत त्यामागची सत्य… जाणून घ्या..!

सामान्य ज्ञान

नमस्कार मित्रांनो, तर आज सुद्धा आम्ही नेहमीसारखाच तुमच्यासाठी एक वेगळा विषय घेऊन आलो आहोत आणि या विषयात आपण आज जाणून घेणार आहोत की भूकंप का होतो. चला तर मग या लेखाला सुरुवात करुया.

तर मित्रांनो आपण राहतो त्या पृथ्वी ला एकूण चार प्रमुख आवरण आहेत, आतील गाभा, बाह्य गाभा, आवरण आणि कवच. कवच आणि आवरणाचा वरचा भाग आपल्या ग्रहाच्या पृष्ठभागावर एक पातळ त्वचा बनवत असतो. पण ही त्वचा मात्र संपूर्णपणे काही एकाच तुकड्यात समाविष्ट केलेली नसते.

पृथ्वीचा बाह्य थर सुमारे 100 किलोमीटर जाड आहे. हे एकसंध नाही, परंतु 7 मोठ्या (युरेशियन, युरोपियन, ऑस्ट्रेलियन, पॅसिफिक, इ.) आणि 14 किरकोळ (भारतीय, अरबी, कॅरिबियन, स्कॉटिश, इ.) टेक्टोनिक प्लेट्सचे बनलेले आहे.

पृथ्वीच्या गाभ्यामध्ये असलेल्या तीव्र उष्णतेमुळे, वितळलेल्या लाव्हाचा एक थर वरच्या दिशेने पसरतो, वरच्या दिशेने वाहत असतो आणि जेव्हा तो थंड होतो तेव्हा तो परत खाली पडतो. ज्याप्रमाणे लाकडी तराफे पाण्यावर तरंगतात, त्याचप्रमाणे महाकाय प्लेट्स द्रव स्वरूपात तरंगतात.

तर ती पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर आच्छादित असलेल्या कोड्याप्रमाने अनेक तुकड्यांपासून बनलेले आहे. आणि एवढेच नाही तर हे कोडे किंवा मग तुकडे हळूहळू सर्वत्र फिरत राहत असतात. त्या बरोबरच हे तुकडे एकमेकांच्या मागे देखील सरकत असतात आणि काही वेळेस तर ते एकमेकांवर आदळत देखील असतात.

या कोड्यांच्या तुकड्यांना आपण टेक्टॉनिक प्लेट्स सुद्धा म्हणत असतो. आणि ह्या प्लेट्स च्या गडांना प्लेट बाउंडरीस असे म्हणले जाते. प्लेट च्या सीमा ह्या अनेक दोषांनी बनल्या गेलेल्या असतात. आणि संपूर्ण जगभरात होणाऱ्या बहुतेक भूकंपापैकी बरेच भूकंप हे ह्या दोषांमुळे च घडून येत असतात.

या प्लेट्स च्या कडा ह्या ओबडधोबड असल्याने बाकीचे प्लेट हे सतत हालत असताना ते अडकले जातात आणि शेवटी ज्यावेळी ती प्लेट पुरेशी सरकली जाते त्यावेळी ह्या सर्व कडा या एका दोषावर चिकटल्या जातात आणि त्या कारणामुळे भूकंप होत असतो.

त्यांनतर ज्यावेळी हालत असलेल्या बॉक्स ची शक्ती ही शेवटी फॉइल च्या दातेरी कडांच्या घर्षणावर मात करत असते आणि ते एकमेकांना चिकातले जाते त्यावेळी साठलेली सगळी ऊर्जा ही सोडली जात असते. त्यांनतर ही सोडली गेलेली ऊर्जा दोषांतून बाहेरील जगात सर्व दिशांना पसरली जात असते, जसे की तलावावर येणारी लहर.

भूकंपामुळे निर्माण होणाऱ्या लाटा ह्या पृथ्वीला अतिशय जास्त प्रमाणामध्ये हादरवून सोडत असतात. आणि त्यांनतर मग ज्यावेळेस ह्या सगळ्या लाटा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर येऊन आदळत असतात त्यावेळी त्या एखादी जमीन किंवा मग त्यावर उपस्थित असलेल्या इतर कोणत्याही गोष्टीला पूर्णपणे हादरवून सोडत असतात. जसे की आपले घरे आणि आपण सुद्धा यामधे येत असतो.

सध्याचे महाद्वीप, पर्वत, ज्वालामुखी, या सर्व गोष्टी या प्लेट्सच्या पृथक्करणातून आणि टक्करातून निर्माण झाल्या आहेत. कोट्यवधी वर्षांपूर्वी एकत्रित झालेली ही भूमी हळुहळू आता खंडित आणि सागरी भूमीत विभागली गेली आहे आणि अजूनही तयार होत आहे.

जर तुम्हाला वरील लेखात दिली असलेली माहिती आवडली असेल तर कृपया लाईक करा. तसेच ही माहिती तुम्हाला कशी वाटली ते आम्हाला नक्की कळवा. आणि ही अशी उपयुक्त माहिती तिच्या मित्रपरिवारासोबत शेअर करायला बिलकुल विसरू नका.