नवरात्रीत पाळा हे महत्वाचे नियम… स्त्रियांनी चुकून सुद्धा करू नका ही कामे अन्यथा…

धार्मिक

नवरात्रीच्या पवित्र दिवसांमध्ये 9 दिवस देवी मातेची पूजा केली जाते. या दरम्यान भक्त नऊ दिवस मातेला प्रसन्न करण्यासाठी उपवास आणि विधी करतात. धार्मिक मान्यतेनुसार नवरात्रीचे नऊ दिवस आईच्या नऊ रूपांची पूजा करून उपवास केल्याने घरात सुख-शांती राहते. आई भक्तांच्या सर्व मनोकामना पूर्ण करते. नवरात्रात उपासनेसोबतच नियम आणि संयम पाळणेही खूप महत्त्वाचे आहे.

धार्मिक मान्यतेनुसार नवरात्रीचे व्रत पाळणाऱ्यांनी काही नियमांचे पालन केले पाहिजे. शास्त्रानुसार या नियमांचे पालन करणार्‍या भक्तांना आई देवीचा आशीर्वाद मिळतो आणि त्यांच्या मनोकामना पूर्ण होतात. नवरात्रीत हे नियम पाळा –

1- मुली/स्त्रियांचा आदर करा – भारतीय परंपरेत मुलींना माँ दुर्गेचे रूप मानले जाते. यामुळेच नवरात्रीत कन्या किंवा कंजकाची पूजा केल्याने पुण्य प्राप्त होते. नवरात्रीच्या काळात सर्व स्त्रिया या ना त्या देवीच्या रूपात असतात. त्यामुळे कोणत्याही मुली किंवा स्त्रीबद्दल अनादराची भावना मनात येऊ नये. मुलींना देवी मानून त्यांची मनापासून पूजा करावी. आपल्या शास्त्रातही यत्र नार्यस्तु पूजयन्ते रमन्ते तत्र देवता असे सांगितले आहे.

२- धार्मिक कार्यात मन लावा – असे मानले जाते की जो नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करतो त्याने आपला वेळ भौतिक गोष्टींमध्ये घालवू नये आणि धार्मिक ग्रंथांचा अभ्यास केला पाहिजे. या दिवशी दुर्गा चालिसा किंवा दुर्गा सप्तसती पाठ करता येते.

३- घरातून एकटे जाऊ नका – जर तुम्ही घरामध्ये कलश (घट) स्थापित केला असेल किंवा माता की चौकी किंवा अखंड ज्योती लावली असेल तर त्याच्यासोबत एक व्यक्ती राहणे आवश्यक आहे. या दरम्यान नऊ दिवस एका व्यक्तीने घरात राहणे आवश्यक आहे. उपवासात दिवसा झोपायलाही मनाई आहे.

४- तामसिक आहार टाळा – धार्मिक मान्यतेनुसार नवरात्रीच्या पवित्र दिवसांमध्ये सात्त्विकतेची विशेष काळजी घेतली पाहिजे. आपल्या आहारात, वागण्यात आणि विचारांमध्ये सात्त्विकता असणे महत्त्वाचे आहे. या दिवसांत मां साहार, कांदा-लसूण, दारू इत्यादी तामसिक प्रवृत्तीचे अन्न सेवन करू नये. किमान नवरात्रीचे नऊ दिवस तरी पूर्णपणे सात्विक आहार घेतला पाहिजे.

५- वासनेवर नियंत्रण ठेवा – नवरात्रीच्या काळात कामाच्या भावनेवर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक असल्याचेही सांगण्यात आले. नवरात्रीच्या काळात महिला आणि पुरुष दोघांनीही ब्रह्मचर्य पाळावे. शक्य असल्यास, स्वतंत्र बेडवर झोपा.

६ – उपवासाच्या वेळी रागावू नका – नवरात्रीच्या काळात अनेकांना आपल्या रागावर नियंत्रण ठेवता येत नाही आणि विसंवादाचे वातावरण निर्माण होते. अशा लोकांनी किमान नऊ दिवस उपवास करताना राग येणे टाळावे. शक्य तितके मौन उपवास ठेवा किंवा किमान बोला. उपवासात शारीरिक ऊर्जेची कमतरता असते, त्यामुळे उपवासात जास्त बोलल्याने तुमच्या शरीरात अधिक अशक्तपणा येऊ शकतो. त्यामुळे शांततेने व्रत करणे उत्तम मानले जाते.

नवरात्री व्रताचे प्रकार – पहिला प्रकार म्हणजे सप्तरात्र व्रत असे म्हटले जाते. हे व्रत प्रतिपदा ते सप्तमीपर्यंत ठेवले जाते. अशा प्रकारे उपवास केल्याने पूर्ण फळ मिळते. याशिवाय ज्यांना पूर्ण व्रत करता येत नाही ते एकभुक्त व्रत पंचमीलाच करू शकतात. या उपवासात तुम्ही एका वेळी जेवण घेऊ शकता. नक्तव्रत म्हणजे षष्ठीला रात्रीच्या जेवणासह उपवास आणि सप्तमीला अयनीत उपवास करता येतो.

म्हणजे माणसाने न मागता जे मिळेल ते खावे. काही लोक ज्यांना सर्व उपवास करता येत नाहीत ते सप्तमी, अष्टमी आणि नवमीचे व्रत करू शकतात. याला त्रिरात्र व्रत म्हणतात. प्रतिपदा आणि अष्टमी व्रत करणाऱ्यांना युगरात्र व्रत म्हणतात. याउलट, जो व्रताचा आरंभ आणि शेवट फक्त पाळतो त्याला एकत्र व्रत म्हणतात.

नवरात्रीच्या उपवासाचे फायदे – शास्त्रात नवरात्रीचे महत्त्व विशेष मानले गेले आहे. असे मानले जाते की व्रत पाळणारी, नियमांचे पालन न करणारी व्यक्ती आजारी आणि अपत्यहीन राहते. त्याचबरोबर जो व्रत पूर्ण भक्तिभावाने करतो, त्याच्यावर माता भगवतीची कृपा राहते आणि त्याच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतात.