असे पुरुष.. जे आपल्या पत्नीला कधीही सुखी ठेवू शकणार नाही कारण…

लाईफ स्टाइल

नमस्कार मित्रांनो, पुरातन हिं दू ग्रंथांमध्ये जे महाराज विदुर यांनी दिलेल्या जीवन व्यवहारातील राजा आणि प्रजेच्या कर्तव्यांचे पद्धतशीर असे धोरण स्पष्ट केले आहे. त्यांची विदुरनीती म्हणजे वेळोवेळी हस्तिनापूरच्या महाराज धृतराष्ट्र यांच्या बरोबर झालेला संवाद होय. कौरव-वंशाच्या कथेमध्ये महाभारतातील महत्त्वाचे पात्र विदुरांना विशेष असे स्थान आहे.

आणि विदुरनीती म्हणजे ही केवळ जीवन यु’द्धाचे धोरण नव्हे तर, जीवन-प्रेम, जीवन-वर्तणूक धोरण म्हणून पण आपले विशेष स्थान धारण करते. चाणक्यनितीचा उल्लेख ज्या धोरणांमध्ये नीती, वर्तन आणि मार्गदर्शक तत्त्वांचा तपशीलवार परिचय करून देते, तिथे सत्य-असत्याची स्पष्ट दिशा पण असते आणि चर्चेच्या दृष्टिकोनातून विदुर-नीतीला विशेष असे महत्त्व असते.

व्यक्ती ही अनेकवेळा वैयक्तिक अपेक्षांशी जोडून वैयक्तिक मध्यवर्ती आणि स्वार्थी बनते. तर काही व्यक्ती वैयक्तिक अपेक्षांच्या कक्षेतून बाहेर पडून, अनेकांशी एक तो’डून, वास्तविक-असत्य याचा विचार करून समाज परमार्थवादी होऊन केंद्रस्थानी किंवा बहुकेंद्री बनतो. त्यामुळे धृतराष्ट्राला महाराज विदुर यांनी सांगितलेली विदुर नीती रचली होती.

या ग्रंथामध्ये विदुराने जीवन, मृ’त्यू, सुख, दु:ख, यु’द्ध इत्यादींशी सं’बंधित अशी काही चिन्हे, मांडली आहेत. अनेक पैलूंचा उल्लेख विदुर शास्त्रामध्ये विदुरजींनी जीवनाच्या केला आहे. जीवनाशी निगडित असलेले अनेक सम’स्यांचे निराकरण सांगण्यासोबतच नीतीशास्त्रात विदुराने परिपूर्ण असे पुरुषाची वैशिष्ट्ये सांगितली आहेत.

ज्ञानी माणसांमध्ये कोणते गुण असतात, त्याचा स्वभाव कसा असतो आणि तो काय करतो ज्यामुळे तो इतर पुरुषांपेक्षा वेगळा ठरतो. हे धृतराष्ट्राला विदुराने दिलेले काही संकेत आहेत. यामध्ये सर्वप्रथम म्हणजे ज्या पुरुषांमध्ये कृपाविना मानवाचे जीवन नाही. स्त्रीने कधीच अशा पुरुषांबरोबर विवाह करू नये. कारण विदुराच्या असे मत आहेकी, मनुष्याचे जीवन परोपकाराशिवाय निरर्थक आहे.

पण सत्पुरुष हे मृ’त प्राण्यासारखे असतात ज्याची कातडी मे’ल्यानंतरच उपयोगी पडते. विदुरानुसार मृ’त्यूनंतर अशा लोकांना स्वर्गात पूजास्थान मिळते. तसेच विदुर नीतीनुसार, मृ’त्यूच्या जगात परिपूर्ण व्यक्तीला खूप त्रा स सहन करावा लागू शकतो, परंतु तो तटस्थ भावनेने ध’र्माचे पालन करतो.

कितीही दुःखे सिद्ध माणसाच्या जीवनात आली तरी तो आपल्या धर्माचे पालन करतो. विदुरजी म्हणतात की, प्रत्येक दुःख सहन करण्याची शक्ती परिपूर्ण पुरुषामध्ये असते, म्हणून त्याला सामान्य मानव म्हणत नाही. तसेच जर चांगला आणि बुद्धिमान व्यक्ती कोणी असेल तर अशा माणसाला आपल्या कामाची शाबासकी मिळाली तरी बढाई मा’रत नाही.

तर मग अशा पुरुषाबरोबर जर विवाह केल्यास त्या स्त्रीच्या जीवनात दुःख येण्याची जास्त शक्यता असते. तसेच याशिवाय विदुरजी म्हणतात की, जे पुरुष ध’र्माचे पालन करीत नाही, दानध’र्म करीत नाहीत, सतत असत्य बोलतात आणि कठोर परिश्रम पण करीत नाहीत, तर अशा अध’र्मी लोकांबरोबर स्त्रीने कधीच विवाह करू नये, नाहीतर आयुष्यभर दुःख येण्याची शक्यता जास्त आहे.

कारण मृ’त्यूनंतर अशा लोकांच्या अनेक पिढ्याच्याकडून केलेल्या पुण्यांचा लाभ कधीच होत नाही. मात्र महाराज विदुर यांनी असेपण काही पुरुषांचे गुण सांगितले आहेत,कि ते पुरुष स्त्रियांना कधीच दुःख देणार नाहीत. यामध्ये विदुरजी म्हणतात की, असा पुरुष जर कोण तुमचा पती असेल तर त्या स्त्रीला स्वर्गासारखे सुख मिळते. महात्मा विदुरांनी अशा गुणी माणसाचे वर्णन श्रेष्ठापेक्षा श्रेष्ठ असे केले आहे.

विदुर नीतीनुसार देवी तथा देवतांची कृपा या पुरुषांवर नेहमी असते. तसेच आपल्या कामाबद्दल ज्या व्यक्तीला आदर आहे, पण त्यात किंचितही अभिमान दिसत नाही, आणि तो एक चांगला आणि बुद्धिमान व्यक्ती आहे. आपल्या कामाची शाबासकी अशा माणसाला मिळाली तरी बढाई मारत नाही.

तसेच जो पुरुष जबाबदारीने सर्वकाही करतो आणि कोणतेही काम असो, मग ते समाजाशी सं’बंधित असो, ध’र्माशी सं’बंधित असो किंवा कुटुंबाशी सं’बंधित असो. जबाबदारीने प्रत्येक परिस्थितीत काम करणारा माणूसच शहाणा असतो. त्यामुळे आपल्या पत्नीला असा पुरुष कधीच दुःख, यातना देवू शकत नाही.